Varen op het Kanaal Leuven–Dijle: van de Vaartkom naar het Zennegat

Hoogtepunten: van stadshaven tot samenvloeiing

Het kanaal — in de volksmond de Leuvense Vaart — vertelt een verhaal van ruim 250 jaar: het werd in de achttiende eeuw gegraven en maakte van de Vaartkom een bloeiend stadsdeel vol handelshuizen en magazijnen. Die industriële bedrijvigheid is verdwenen; vandaag is er volgens riviergidsen geen drukke economische activiteit meer op het water, en dat voel je als kleine schipper meteen. Je vaart langs de dorpen van het Dijleland, passeert het sas van Tildonk met zijn brede visarm en zakt zo af richting Mechelen.

Het orgelpunt is het Zennegat: daar komen Dijle, Zenne en kanaal in één waaier samen, met de getijdennatuur van de Beneden-Dijle in het verlengde. Het is een geliefkoosd fiets- en pleisterplekje — en vanaf het water bekeken nog nét iets mooier. Wie liever niet de volle dertig kilometer aflegt, keert hier gewoon om en vaart met de wind in de rug terug naar Leuven.

Te water komen in Leuven of onderweg

De jachthaven van VVW Leuven ligt aan Vaartkom 49, midden in de stad, met beschutte passantenplaatsen aan individuele vingerpieren; passanten melden zich het best een uurtje op voorhand bij de havenmeester, bijvoorbeeld na het passeren van de sluis van Kampenhout. Wie zijn opblaasbare boot liever ergens onderweg opblaast, checkt de interactieve VisuRIS-kaart voor trailerhellingen en officiële kano-instapplaatsen langs het kanaal. Meer vaarwater in de buurt vind je via waar je mag varen met een rubberboot in Vlaanderen.

Papierwerk? Met een motor — ook elektrisch — koop je vooraf een waterwegenvergunning; het kanaal is niet vrijgesteld. Zonder motor peddel je er vergunningvrij, al blijf je dan wel uit de sluizen. De limiet van 12 km/u is trouwens vooral theorie voor deze site: een rubberboot met een kleine elektromotor haalt dat tempo niet eens, dus je vaart hier automatisch reglementair.

Vijf sluizen, bediend vanuit Kampenhout

Tussen Leuven en het Zennegat regelen vijf sluizen het peil: Tildonk, Kampenhout, Boortmeerbeek, Battel en het Zennegat zelf. De kolken meten gemiddeld 60 bij 8,25 meter — ruim genoeg voor een handvol plezierbootjes tegelijk. Vier sluizen en dertien bruggen worden op afstand bediend vanuit het centrale bedieningsgebouw in Kampenhout; gemotoriseerde pleziervaarders melden zich aan via VHF-kanaal 20 of telefonisch, op weekdagen kan dat al vanaf de vroege ochtend tot 's avonds laat. Spierkrachtboten mogen er — zoals overal in Vlaanderen — niet mee versassen: peddelaars dragen hun boot rond de sluis.

De Zennegatsluis is een geval apart: zij geeft toegang tot de getijgebonden Dijle en wordt het best genomen van drie uur vóór tot drie uur ná hoogwater. Voorbij die sluis begint tijwater met stroming en slikranden — geen terrein voor een lichte rubberboot zonder ervaring.

Hengelen tussen Vaartkom en Battel

Ook hengelaars kennen dit water goed: het is een rustig maar druk bevist kanaal, gemiddeld zo'n 20 meter breed en 3,5 tot 4,5 meter diep. Er werden zeventien vissoorten geregistreerd, met brasem (41%) en blankvoorn (34%) als dominante soorten, aangevuld met paling en baars. Gekende stekken zijn de brug bij Schiplaken, de Hofstadebrug, het bredere stuk bij Weisetter, de visarm na de sluis van Tildonk en — zeker in de winter, voor mooie blankvoorns — de Vaartkom zelf.

Vanuit je boot vissen mag hier zoals overal op bevaarbaar water, op voorwaarde dat je het groot visverlof hebt; de volledige uitleg staat in de regels voor bootvissen in Vlaanderen. Omdat het kanaal druk bevist wordt, loont het om door de week te komen of net de stukken tussen de klassieke stekken op te zoeken — precies wat met een traag ronddobberende opblaasboot moeiteloos lukt, want jij bereikt de brasemscholen die oevervissers nét niet halen.

Veelgestelde vragen

Lees ook