Varen op het Kanaal Dessel–Turnhout–Schoten: stilte op 63 kilometer

Eerst het belangrijkste: de vis

Dit kanaal is in de eerste plaats visswater. Bij visstandonderzoek werden negentien soorten gevangen, van paling, baars en blankvoorn over brasem en karper tot snoek, snoekbaars en zeelt. Blankvoorn maakt bijna de helft van de biomassa uit (46%), gevolgd door baars (26%) en paling (8%) — en er circuleren zelfs vangstmeldingen van meervallen van meer dan twee meter.

De gouden tip voor bootvissers: de zwaaikommen. Onderzoek wees uit dat daar gemiddeld tien keer meer vis zit dan in het kanaal zelf. Met een opblaasboot lig je er in enkele minuten, terwijl oevervissers naar de beste plekken moeten loten. Rond Schoten loont ook de stortsteenoever, waar het palingbestand hoog is; in de week heb je de zwaaikommen doorgaans voor jou alleen, in het weekend wijk je vlot uit naar een stille kanaalberm verderop.

Vergeet je papieren niet: vanaf een boot vissen mag alleen met het groot visverlof van 48 euro, en tijdens de gesloten paaitijd van half april tot eind mei zet je elke vangst meteen terug. Alles daarover — inclusief het leefnetverbod en de afstandsregel bij sluizen — vind je in de regels voor bootvissen in Vlaanderen.

Waarom het hier zo stil is

Het kanaal werd vanaf 1844 gegraven om voedselrijk Maaswater naar de schrale Kempense gronden te brengen; het stuk Dessel–Turnhout was al in 1846 klaar, de verbinding tot Schoten volgde in 1875. Als vrachtroute is het met zijn CEMT-klasse II en smalle sluizen van 50 op 7 meter compleet voorbijgestreefd — en precies daardoor zo aantrekkelijk geworden voor zachte recreatie. Hengelgidsen omschrijven het als een rustig kanaal in een mooi landschap met praktisch geen commerciële scheepvaart, alleen pleziervaart.

Reken op een gemiddelde breedte van zo'n 17 meter en een diepte van 2 tot 3 meter. Dat smalle profiel past perfect in het beleid van De Vlaamse Waterweg om zachte waterrecreatie net op de kleinere kanalen uit te bouwen: hier hoort een peddelende of stilletjes voorttuffende opblaasbare boot gewoon thuis. Het jaagpad tussen Schoten en Turnhout doet bovendien dienst als fietssnelweg F15 — handig om na een afzakkertje stroomafwaarts met de fiets terug naar je auto te rijden.

Sluisvrij spelen tussen Dessel en Turnhout

Alle tien de sluizen liggen op de westelijke helft, tussen Turnhout en Schoten. Het oostelijke pand van Dessel tot Turnhout is dus één ononderbroken lint vaarwater — nergens versassen, nergens overdragen. Voor peddelaars, die sowieso geen sluis in mogen, en voor wie met een kleine elektromotor vaart, is dit het meest zorgeloze stuk kanaal van de hele Kempen. Wie toch westwaarts wil, plant de sluisbediening vooraf via VisuRIS in en houdt rekening met het verval van in totaal 25,7 meter dat over de tien sluizen verdeeld is.

Te water komen rond Turnhout

De jachthaven van Turnhout ligt pal aan het kanaal en profileert zich als uitvalsbasis voor watersporters die de Kempen willen verkennen; ook Jachtclub Het Gevaer in Oud-Turnhout heeft er zijn ligplaatsen. Voor een opblaasboot op een autotrailer of onder de arm raadpleeg je de interactieve VisuRIS-kaart met trailerhellingen en kano-instapplaatsen — de oevers zelf zijn niet overal geschikt om in te stappen. Een breder overzicht van geschikt vaarwater vind je in waar je mag varen met een rubberboot.

Voor de administratie: met een motor heb je op dit kanaal een waterwegenvergunning nodig, zonder motor niet. Hou je aan de 8 km/u — op zo'n smal kanaal veroorzaakt zelfs een rubberboot al golfslag tegen de oevers — en gun een tegemoetkomend binnenschip, hoe zeldzaam ook, altijd de vaargeul. Zwemmen is verboden, dus een reddingsvest per opvarende aan boord is hier geen formaliteit maar gezond verstand.

Veelgestelde vragen

Lees ook