Varen op de Dender: met je opblaasboot over de sluizenrivier

Waarom de Dender een sluizenrivier is

De Dender ontstaat in het Waalse Aat en mondt na ongeveer 65 kilometer bij Dendermonde uit in de Schelde. Het is een traagstromende regenrivier met een laag verval; om ze het hele jaar bevaarbaar te houden bouwde men stuwen die het water trapsgewijs ophouden. De Vlaamse Waterweg nv beheert het Vlaamse deel en telt er acht stuwen: in Geraardsbergen, Idegem, Pollare, Denderleeuw, Aalst, Denderbelle, Teralfene en Dendermonde. Zes daarvan worden momenteel vervangen door automatische kleppenstuwen; die van Teralfene verdwijnt zelfs helemaal.

Voor jou als kleine schipper betekent dat stuwsysteem vooral: rustig, vlak water tussen twee stuwen in. Tussen Geraardsbergen en Aalst zijn de sluizen berekend op scheepjes tot 300 ton (klasse I) en wordt de rivier volgens De Vlaamse Waterweg alleen nog voor pleziervaart gebruikt. Pas tussen Aalst en Dendermonde varen nog vrachtschepen tot 600 ton — op dat stuk deel je het water dus af en toe met de binnenvaart.

De mooiste stukken: van Geraardsbergen tot Aalst

Het opwaartse traject is het paradepaardje. Riviergidsen noemen de Dender een van de meest idyllische rivieren van het land: ze slingert door laaggelegen meersen met moerassige natuur en populierenrijen, en snijdt tegelijk dwars door de historische centra van Geraardsbergen, Ninove en Aalst. Vooral rond Ninove oogt de vallei opvallend groen en ongerept.

De oude sluizen worden hier nog met de hand bediend — trager dan op een modern kanaal, maar het hoort bij de charme. Plan per dagtocht één pand of hooguit twee: zo verlies je weinig tijd aan het versassen en houd je uren over om de meanders af te peddelen of er met een fluisterstille elektromotor doorheen te tuffen.

Stuwen passeren: motorboot versast, peddelaar draagt over

Vaar je met een gemotoriseerde opblaasboot, dan mag je aan elke stuwsluis gewoon mee versassen; volg daarbij de aanwijzingen van het bedieningspersoneel. Vaar je puur op peddels, dan is de sluiskolk verboden terrein: De Vlaamse Waterweg sluit alle door spierkracht voortbewogen bootjes om veiligheidsredenen uit. Je haalt je boot dan uit het water en draagt ze rond de stuw — met een rubberboot van een paar kilo is dat eerder een pauze dan een straf.

Welke papieren heb je nodig? Met een motor, hoe klein ook, koop je vooraf online een waterwegenvergunning — de Dender staat niet op de vrijstellingslijst. Een vaarbewijs is niet nodig zolang je boot niet sneller kan dan 20 km/u, maar wie de motor bedient moet wel minstens 16 jaar zijn.

Te water komen op de Dender

Instapplekken zoek je het best op via de officiële kanalen: de VisuRIS-kaart toont zowel de trailerhellingen als de in- en uitstapplaatsen voor kano's, kajaks en kleine opblaasboten langs de hele rivier. Dat kajakverhuurders hun tochten onder meer in Overboelare (Geraardsbergen) en Denderleeuw laten starten, zegt intussen genoeg over waar het instappen vlot gaat. Waar je verder in Vlaanderen terechtkunt, lees je in ons overzicht waar je mag varen met een rubberboot.

Vissen op een verrassend visrijke rivier

De Dender is visrijker dan haar reputatie doet vermoeden. Bij de INBO-afvissing van 2020 kwamen negentien soorten boven water, met blankvoorn, baars en paling als meest gevangen soorten; de onderzoekers noteerden zeer goede vangsten, duidelijk beter dan bij de vorige campagne in 2014. Ook karper, snoek en snoekbaars zwemmen er rond. Wil je vanuit je opblaasboot hengelen, dan heb je het groot visverlof van 48 euro nodig — alle spelregels, van leefnetverbod tot paaitijd, vind je in de regels voor bootvissen in Vlaanderen. Blijf in elk geval 50 meter van stuwen en sluizen weg.

Veelgestelde vragen

Lees ook