Varen op de IJzer: 41 kilometer polderrust zonder één sluis

Eén lang pand, nul sluizen

De IJzer ontspringt bij Kassel in Noord-Frankrijk en is in totaal 78 kilometer lang, waarvan 45 op Belgisch grondgebied. Het bevaarbare deel loopt van Roesbrugge tot Nieuwpoort: 10,1 kilometer tot Fintele, nog eens 13,3 tot Diksmuide en ten slotte 17,6 kilometer tot Nieuwpoort. Omdat er op heel dat traject geen sluizen of stuwen liggen, kun je als peddelaar gewoon blijven varen — het verbod voor spierkrachtboten om te versassen speelt hier simpelweg niet.

De rivier is gekanaliseerd en heeft nauwelijks stroming, en de commerciële scheepvaart is er na de Tweede Wereldoorlog zo goed als verdwenen. Bij Fintele takt via de Fintelesluis het Lokanaal af: een veertien kilometer lang kanaal naar Veurne dat aansluit op het Kanaal Nieuwpoort–Duinkerke. Grotere pleziervaart maakt daarmee het klassieke "rondje Westhoek"; met een rubberboot kies je gewoon het mooiste stuk rivier.

Te water in de Westhoek

De IJzer is verrassend goed uitgerust voor kleine watersport. In Roesbrugge ligt een groot drijvend instapvlot met parking en picknickplek, Fintele heeft degelijke steigers met horeca in de buurt, en in Diksmuide vind je kajakverhuur voor wie geen eigen boot meebrengt. Het meest bevaren stuk is dat tussen Nieuwpoort en Diksmuide, maar wie stilte zoekt, start bovenstrooms in Roesbrugge.

Peddelen is hier officieel toegelaten op de IJzer zelf én op het Lokanaal, het Kanaal Nieuwpoort–Duinkerke, het Kanaal Ieper–IJzer en de Handzamevaart — een heel netwerk aan traag water dus. Alle officiële in- en uitstapplaatsen staan op de VisuRIS-kaart; hoe de toegangsregels in elkaar zitten, lees je in waar je mag varen met een rubberboot.

Wat neem je mee? Wettelijk volstaat op de binnenwateren een reddingsvest per opvarende aan boord, maar op dit open water draag je hem beter gewoon. Voorzie daarnaast altijd een peddel als reserve voor je elektromotor, iets warms tegen de polderwind en je telefoon in een waterdicht hoesje: tussen Roesbrugge en Diksmuide zijn de voorzieningen langs de oever schaars. De volledige checklist vind je bij de verplichte uitrusting voor je rubberboot.

Geschiedenis en natuur vanop het water

Nergens vaar je zo dicht langs de Eerste Wereldoorlog als hier. Bij Diksmuide passeer je de Dodengang, het beruchte loopgravencomplex vlak aan de rivieroever, en de IJzertoren houdt de skyline van de stad in de gaten. De IJzer wás vier jaar lang de frontlijn — varen doe je hier met een dubbel gevoel en veel respect.

Natuurliefhebbers komen evengoed aan hun trekken: het IJzerbekken herbergt met De Blankaart en de IJzerbroeken enkele van de belangrijkste waterrijke natuurgebieden van Vlaanderen. In de winter staan de broeken vaak blank en in het voorjaar zijn ze een vogelparadijs — kijk dus omhoog, maar houd afstand van rietkragen en broedzones.

Vissen op de IJzer

De IJzer is al generaties een begrip bij hengelaars. De Provinciale Visserijcommissie liet er speciaal hengelstoepen aanleggen: vijftien bij Sint-Jacobskapelle onder Diksmuide en twintig betonnen stoepen op de rechteroever aan de Beerstblotestraat. In het water zwemmen de klassiekers van het Vlaamse rivierbestand — denk aan brasem, blankvoorn, baars, paling en snoekbaars.

Juist omdat de rivier zo rustig is, is ze perfect om vanuit een verankerde opblaasbare boot te vissen: geen golfslag van vrachtschepen, geen sluisverkeer. Het groot visverlof is daarbij verplicht; alle regels vind je in bootvissen in Vlaanderen.

De IJzer in cijfers

Veelgestelde vragen

Lees ook